Ο συντάκτης του Liverpool.gr, Φάνης Φλώρος, παρουσιάζει την… κατάρα των πρωταθλητών της Premier League.

Η πρόκληση για τους παίκτες της Liverpool έχει αλλάξει ριζικά από την αρχή της σεζόν.
Αυτό που ξεκίνησε ως υπεράσπιση τίτλου έχει μετατραπεί πλέον σε προσπάθεια να ξαναμπεί η ομάδα στη συζήτηση, έστω και από απόσταση.

Βρίσκονται στην 11η θέση, ήδη οκτώ βαθμούς πίσω από την πρωτοπόρο Arsenal (την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές).

Μόνο τέσσερις φορές στην εποχή της Premier League (Leeds το 1992-93, Blackburn το 1995-96, Chelsea το 2015-16 και Leicester το 2016-17) είχαν οι περσινοί πρωταθλητές λιγότερους βαθμούς μετά από 11 αγωνιστικές.

Και αυτό που προκαλεί εντύπωση είναι ότι, τα τελευταία 15 περίπου χρόνια, όταν μια υπεράσπιση τίτλου καταρρέει, συχνά η ομάδα χάνει εντελώς τον δρόμο της.
Από τότε που η Manchester United του Ferguson κατέκτησε το τρίτο συνεχόμενο πρωτάθλημα το 2008-09, μόνο η Manchester City του Guardiola έχει καταφέρει να υπερασπιστεί το τρόπαιο.

Πέρα από αυτό, μόνο η United τις σεζόν 2009-10 και 2011-12 —όταν πήγε τη μάχη του τίτλου μέχρι την τελευταία αγωνιστική— έφτασε πραγματικά κοντά.

Δείχνει σχεδόν σαν το εξής μοτίβο:

Μόλις χαθεί η φόρα της χρονιάς του τίτλου —συχνά στους πρώτους δύο-τρείς μήνες της επόμενης σεζόν— η ψυχολογική επίδραση είναι τόσο ισχυρή που μια μορφή παράλυσης κυριεύει την ομάδα και είναι εξαιρετικά δύσκολο να την αποτινάξει.

Αφού η Manchester City κατέρρευσε στην υπεράσπιση του τίτλου της τον περσινό Νοέμβριο, χρειάστηκε σχεδόν μέχρι τις τελευταίες εβδομάδες της σεζόν —σε μια αγχωτική μάχη για να μπει στο Champions League— για να ξαναβρεί στοιχειώδη σταθερότητα.

«Το να κερδίζεις, σε αυτό το επίπεδο, είναι διαολεμένα δύσκολο», λέει ο Abrahams.
«Αυτό που έκανε η Manchester United στην εποχή του Ferguson και αυτό που έχει κάνει η Manchester City με τον Pep είναι διαολεμένα δύσκολο».

Και αυτές είναι οι εξαιρέσεις, όχι ο κανόνας.

Ο Roy Keane θα έλεγε ότι όλα καταλήγουν στη νοοτροπία.

«Η δική μου νοοτροπία όταν κερδίζαμε το πρωτάθλημα ήταν: μπορούμε να το ξανακάνουμε;», είχε πει το 2021 στο περίφημο τηλεοπτικό του ξέσπασμα περί “bad champions”, υπονοώντας ότι ο Klopp και οι παίκτες του είχαν ικανοποιηθεί από την κατάκτηση του πρώτου τίτλου της Liverpool μετά από 30 χρόνια και χαλάρωσαν ως αποτέλεσμα.

Το «bad champions» είναι ένα ενδιαφέρον concept — σχεδόν σαν να υπονοείται ότι ο μόνος πραγματικός τρόπος για να αποδείξει μια ομάδα πως άξιζε τον τίτλο που κατέκτησε είναι… να τον διατηρήσει.

Αλλά ο Roy Keane το εννοεί. Αυτή ήταν η νοοτροπία του ως ποδοσφαιριστής. Είναι απόλυτα συνεπές με το μήνυμα που έστελνε στα αποδυτήρια όταν ήταν αρχηγός της Manchester United, λέγοντας πως «η αυτοϊκανοποίηση που έρχεται με την επιτυχία που γνωρίσαμε, μάς έχει προλάβει» — κατηγορώντας τους συμπαίκτες του ότι «πίστεψαν την υπερβολική δημοσιότητα» και ότι είχαν επικεντρωθεί τόσο πολύ στα «Rolex, τα γκαράζ γεμάτα αυτοκίνητα, τα γαμ…να αρχοντικά», που «ξέχασαν το παιχνίδι, έχασαν το παιχνίδι, έχασαν την πείνα που τους έφερε το Rolex, τα αυτοκίνητα, τα αρχοντικά».

Και όλα αυτά το 2002, μετά την ήττα από τη Bayern Munich στα προημιτελικά του Champions League και το τέλος ενός σερί τριών συνεχόμενων τίτλων Premier League, από μια εξαιρετική τότε Arsenal.

Υπάρχει, όμως, αυτή η νοοτροπία στους σημερινούς παίκτες;

Ίσως όχι με τον ίδιο τρόπο — αλλά ακόμη και εκείνη την εποχή, στα αποδυτήρια της United των τελών των 90s και των αρχών των 00s, ο Keane (όπως και ο Ferguson) θεωρούνταν σχεδόν μια εξαίρεση, μια ακραία περίπτωση αφοσίωσης και απαιτήσεων.

Και ακόμη και κάποιοι από αυτούς τους τίτλους κατακτήθηκαν σχεδόν «άνετα», με πέντε ή έξι ήττες μέσα στη χρονιά.

Τη σεζόν 1996-97, μάλιστα, διατήρησαν τον τίτλο με 75 βαθμούς — δηλαδή μόλις τέσσερις περισσότερους από τους (θεωρητικά απογοητευτικούς) βαθμούς της Manchester City την περσινή χρονιά.

Τελικά, όταν μιλάμε για το αν μια ομάδα μπορεί να κερδίσει κρίσιμα παιχνίδια τη στιγμή που το διακύβευμα είναι τεράστιο, πολύ πιθανόν να έχει πράγματι σημασία «το πόσο το θέλει».

Αλλά το πόσο το θέλει μια ομάδα δεν είναι πάντα εύκολο να μετρηθεί.
Η απώλεια κινήτρου είναι πιο συχνά σύμπτωμα της κρίσης, όχι η αιτία της.

Η μεγαλύτερη πρόκληση που μπορεί να αντιμετωπίσει ένας προπονητής ή μια ομάδα είναι πώς αντιδρά όταν το στέμμα της γλιστράει από το κεφάλι και η λάμψη της δόξας αρχίζει να ξεθωριάζει.

Ο συντάκτης του Liverpool.gr, Φάνης Φλώρος, παρουσιάζει την… κατάρα των πρωταθλητών της Premier League.

Η κάμψη της Manchester City μετά την κατάκτηση του πρωταθλήματος το 2012 θεωρήθηκε, εσωτερικά, ότι οφειλόταν αποκλειστικά στη διάρρηξη της σχέσης του Mancini με τους παίκτες του.

Ο Ιταλός προπονητής, όμως, προτίμησε να κατηγορήσει το τμήμα μεταγραφών, αναρωτώμενος πώς γίνεται, ενώ στόχευαν παίκτες όπως οι Daniel Agger, Javi Martinez, Daniele De Rossi, Eden Hazard και Robin van Persie, να καταλήξουν με τον Jack Rodwell ως μοναδική νέα προσθήκη μέχρι που, στο τέλος της μεταγραφικής περιόδου, έκαναν μια αγχωμένη «εξόρμηση» και πήραν τους Maicon, Matija Nastasic, Javi Garcia και Scott Sinclair.

Εδώ υπάρχουν ομοιότητες με τις περιπτώσεις του Mourinho και του Conte στην Chelsea.
Ο Mourinho ήθελε να αποκτήσει τον Άγγλο αμυντικό John Stones από την Everton το καλοκαίρι του 2016, αλλά κατέληξε με τον Papy Djilobodji, ο οποίος δεν έκανε ούτε μία συμμετοχή στην Premier League για τον σύλλογο.
Ο Conte, όπως δήλωσε πέρσι στη Daily Telegraph, θεωρεί ότι η Chelsea θα μπορούσε να «κυριαρχήσει στην Αγγλία» αν είχε καταφέρει να πάρει τους δύο βασικούς του στόχους το καλοκαίρι του 2017: τον Virgil van Dijk και τον Romelu Lukaku. Αντιθέτως, αυτοί κατέληξαν στη Liverpool (τον επόμενο Ιανουάριο) και στη Manchester United αντίστοιχα.
Η Chelsea δεν έχει πλησιάσει ξανά την κατάκτηση της Premier League εδώ και οκτώ χρόνια.

Η απροθυμία να ενισχυθείς από θέση ισχύος, αμέσως μετά την κατάκτηση του τίτλου, είναι ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο.
Αλλά κανείς δεν μπορεί να κατηγορήσει τη Liverpool ότι «έμεινε στάσιμη» το περασμένο καλοκαίρι.
Στην πραγματικότητα, η πιο συνηθισμένη κατηγορία τις τελευταίες εβδομάδες είναι πως, αντί να κάνουν λίγα στη μεταγραφική αγορά, έκαναν πάρα πολλά.

Ξόδεψαν περίπου 450 εκατ. λίρες για τους Alexander Isak, Florian Wirtz, Hugo Ekitike, Milos Kerkez, Jeremie Frimpong και άλλους, ενώ ταυτόχρονα πούλησαν τους Caoimhin Kelleher, Trent Alexander-Arnold, Jarell Quansah, Luis Diaz, Darwin Nunez και άλλους για περίπου 260 εκατ. λίρες, και επιπλέον έχασαν τον Diogo Jota κάτω από τραγικές συνθήκες.

Στο Anfield εξακολουθεί να υπάρχει η πεποίθηση ότι το καλοκαιρινό «χτίσιμο» της ομάδας θα δικαιωθεί με τον χρόνο.
Όμως, βραχυπρόθεσμα, ο Arne Slot δυσκολεύεται να βρει την ισορροπία ανάμεσα στο να διατηρήσει τα ήδη καθιερωμένα δυνατά στοιχεία της ομάδας και στο να ενσωματώσει τους νέους παίκτες.

Ο Frimpong ταλαιπωρείται από τραυματισμούς, ο Wirtz χρειάζεται χρόνο για να προσαρμοστεί στη σωματικότητα και τον ρυθμό της αγγλικής Premier League, ενώ ο Isak δεν έχει ακόμη φτάσει στο επιθυμητό επίπεδο φυσικής κατάστασης και «κοψίματος», αφού ουσιαστικά θυσίασε την προετοιμασία του στη Newcastle για να ολοκληρώσει τη μεταγραφή-ρεκόρ των 130 εκατ. λιρών στη Liverpool.

Πέρα από όλα αυτά, υπάρχει και ο απρόβλεπτος, ανυπολόγιστος αντίκτυπος από τον θάνατο του Diogo Jota σε τροχαίο στην Ισπανία — δυστύχημα στο οποίο σκοτώθηκε και ο αδελφός του, Andre Silva.
Ο υπαρχηγός της Liverpool, Andy Robertson, μίλησε αυτή την εβδομάδα για το πόσο «καταρρακωμένος» ήταν στη σκέψη του Jota ενόψει του καθοριστικού αγώνα της Σκωτίας με τη Δανία για τα προκριματικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου — μια σπάνια, ανθρώπινη μαρτυρία για το πένθος που βαραίνει τον ίδιο και τους συμπαίκτες του από τις 3 Ιουλίου.

«Είναι άνθρωποι», λέει ο Abrahams. «Είναι ένα ακραίο παράδειγμα αυτού που ανέφερα σχετικά με άλλους παράγοντες και πώς μπορούν να επηρεάσουν το περιβάλλον μιας ομάδας και την ψυχική ευημερία των μελών της. Ποτέ δεν υπάρχει ένας μόνο παράγοντας, αλλά ψυχολογικά, συναισθηματικά, ο τρόπος που επηρεάζει τα άτομα στην καθημερινότητά τους και ο τρόπος που επηρεάζει το σύνολο της ομάδας ευρύτερα, είναι μια τεράστια πρόκληση».

Συνεχίζεται…

Ο συντάκτης του Liverpool.gr, Φάνης Φλώρος, παρουσιάζει την… κατάρα των πρωταθλητών της Premier League.

Αναπόφευκτα, αυτές οι συζητήσεις συχνά καταλήγουν εκεί. Αν ξαναδείς οποιαδήποτε αποτυχημένη υπεράσπιση τίτλου αναφέραμε — την Chelsea επί Ancelotti, Mourinho και Antonio Conte∙ τη Manchester United επί David Moyes∙ τη Leicester επί Ranieri∙ τη Manchester City επί Roberto Mancini και στις δύο «μετα-τίτλου» σεζόν υπό Guardiola∙ τη Liverpool επί Jurgen Klopp και πιθανότατα ξανά τώρα υπό Arne Slot — θα βρεις άπειρες αναφορές ότι οι παίκτες έγιναν εφησυχασμένοι, χορτασμένοι από την επιτυχία και άφησαν τη συγκέντρωσή τους να πέσει.

Αλλά μπορεί πραγματικά να είναι τόσο απλό;

Ο αθλητικός ψυχολόγος Dan Abrahams, ο οποίος έχει συνεργαστεί με αρκετούς συλλόγους της Premier League, αλλά και με την επιτυχημένη ομάδα του Slot στη Feyenoord, τονίζει ότι η απώλεια κινήτρου ή έντασης είναι συνήθως μια επίπτωση, όχι η ρίζα του προβλήματος.

«Όταν ο κόσμος λέει, ‘Έχουν χάσει τη συγκέντρωσή τους, δεν το θέλουν’, αυτό μπορεί να ισχύει», λέει. «Αλλά η εικόνα είναι σχεδόν πάντα πολύ πιο περίπλοκη από αυτό. Οι ομάδες μπορεί να παρουσιάσουν πτώση για πολλούς διαφορετικούς λόγους. Ποτέ δεν είναι μόνο ένας. Ποτέ δεν είναι μόνο το κίνητρο».

«Τα αποδυτήρια μιας ποδοσφαιρικής ομάδας είναι ένα εξαιρετικά περίπλοκο περιβάλλον. Η ψυχολογία συνδέεται πάντα με άλλους παράγοντες: τακτικούς, τεχνικούς, φυσικούς. Μπορεί να είναι θέμα στασιμότητας, μπορεί να είναι τραυματισμοί, μπορεί να είναι νέοι παίκτες που δεν «κουμπώνουν», ή το ότι οι αντίπαλοι καταλαβαίνουν πώς να παίξουν εναντίον σου. Όλα αυτά μπορούν να προκαλέσουν μια σειρά αρνητικών αποτελεσμάτων».

«Στην ψυχολογία μιλάμε για συναισθηματική μετάδοση. Χάνεις δύο-τρία παιχνίδια και ξαφνικά εμφανίζεται ο εξωτερικός θόρυβος, ο οποίος μπορεί να έχει αρνητική συναισθηματική επίδραση στο γκρουπ. Η αίσθηση στον χώρο αλλάζει, το περιβάλλον αλλάζει, η κουλτούρα της νίκης αλλάζει. Μπορεί να εμφανιστεί ένταση μεταξύ προπονητή και παικτών, ένταση μεταξύ παικτών, αστέρια που νιώθουν δυσαρεστημένα. Όλα αυτά επηρεάζουν αυτά που κάνουν καθημερινά στην προπόνηση, και αυτό με τη σειρά του επηρεάζει την απόδοση στο παιχνίδι».

Και εδώ είναι που η προπονητική στο ποδόσφαιρο καταλήγει… στην πραγματική διαχείριση ανθρώπων.
Οι προπονητές συχνά δέχονται κριτική για τις επιλογές ενδεκάδας ή για αλλαγές που δεν αποδίδουν, αλλά αυτά τα «μικροζητήματα» μπορούν να χάσουν κάθε σημασία όταν, σε μακροεπίπεδο, το περιβάλλον γύρω από την ομάδα έχει επιδεινωθεί δραματικά.

Όσο μεγάλη κι αν είναι η προσοχή στο να βρεθεί η σωστή τακτική φόρμουλα — είτε το επίκεντρο είναι ο Slot τώρα, είτε ο Guardiola πέρσι, είτε ο Conte, ο Mourinho και άλλοι στο παρελθόν — η χημεία που μετράει περισσότερο είναι αυτή του περιβάλλοντος της ομάδας, όπως το περιγράφει ο Abrahams.
Όταν όλοι κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση, σχεδόν δεν υπάρχει λάθος ενδεκάδα.
Όταν όμως εγκαθίσταται η αρνητικότητα και οι περισσότεροι παίκτες αποδίδουν κάτω από το επίπεδό τους, τότε μοιάζει σαν να μην υπάρχει η «σωστή» ενδεκάδα.

Η κουλτούρα νίκης είναι εύκολο να αναγνωριστεί, αλλά εξαιρετικά δύσκολο να χτιστεί.
Κι όταν χαθεί, μπορεί να γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο να επανέλθει.

Και σε ακραίες περιπτώσεις, ίσως πιο χαρακτηριστικά σε αυτό που ο Conte αποκάλεσε υποτιμητικά «η σεζόν του Mourinho» στην Chelsea, τα πράγματα μπορούν να πάρουν τη μορφή χιονοστιβάδας.

Δεν υπάρχει μια ενιαία, απόλυτη εξήγηση για το γιατί οι υπερασπίσεις τίτλου εκτροχιάζονται. Υπήρχαν ομοιότητες στις μετα-τίτλου καταρρεύσεις της Chelsea το 2015-16 και το 2017-18 — ένας προπονητής (πρώτα ο Mourinho, μετά ο Conte) δυσαρεστημένος από αυτό που θεωρούσε εφησυχασμό στη θερινή μεταγραφική ενίσχυση, κάτι που δημιούργησε απογοήτευση και ακολούθως ένταση με τη διοίκηση και κατόπιν με τα αποδυτήρια.
Όμως υπήρχαν και σημαντικές διαφορές στη φύση των προβλημάτων που παρουσίασαν εντός γηπέδου.

Η κάμψη της Manchester City την περασμένη σεζόν έμοιαζε περισσότερο με περίπτωση burnout — ο Guardiola και η ομάδα του έδειχναν να ξεμένουν από ιδέες και ενέργεια μετά από τέσσερα συνεχόμενα πρωταθλήματα. Υπήρχαν επίσης σημάδια εφησυχασμού στο γεγονός ότι δεν ανανέωσαν εγκαίρως έναν γηρασμένο κορμό το καλοκαίρι του 2024 — κάτι που προσπάθησαν να διορθώσουν στη συνέχεια με μια ριζική αναδόμηση της ομάδας, δαπανώντας μεγάλα ποσά στα δύο τελευταία μεταγραφικά παράθυρα.

Ακόμη και όταν ο Guardiola πάλευε να βρει λύσεις τον περσινό χειμώνα, ή όταν η Liverpool του Klopp έχασε τον δρόμο της λόγω της αμυντικής κρίσης τραυματισμών στις αρχές του 2021, ποτέ δεν έμοιαζε με τις σεζόν της Chelsea υπό Mourinho και Conte.
Δεν υπήρξε ποτέ η αίσθηση ότι ο προπονητής είχε «χάσει τα αποδυτήρια» ή — όπως συνέβη με τον Ancelotti στην Chelsea το 2010-11 — ότι είχε χάσει την υποστήριξη του ιδιοκτήτη.

Συνεχίζεται…

Ο συντάκτης του Liverpool.gr, Φάνης Φλώρος, παρουσιάζει την… κατάρα των πρωταθλητών της Premier League.

Εννέα από τις τελευταίες 15 προσπάθειες υπεράσπισης του τίτλου στην Premier League, ξεκινώντας από την Chelsea του Carlo Ancelotti τη σεζόν 2010-11, κατέληξαν σε πτώση τουλάχιστον 10 βαθμών σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.
Σε έξι από αυτές τις περιπτώσεις —

• Manchester United το 2013-14 μετά την αποχώρηση του Sir Alex Ferguson,
• Chelsea το 2015-16,
• Leicester City το 2016-17,
• Chelsea το 2017-18,
• Liverpool το 2020-21,
• και Manchester City την περσινή σεζόν —

η πτώση ήταν τουλάχιστον 20 βαθμοί.

Στις περιπτώσεις της Chelsea το 2015-16 και της Leicester το 2016-17, η πτώση έφτασε το εξωφρενικό όριο των 37 βαθμών.

(στοιχεία από τη σεζόν 2008-09)

Μόνο η πτώση της Leicester έμοιαζε προβλέψιμη. Είχαν άλλωστε ξαφνιάσει τον ποδοσφαιρικό κόσμο, κατακτώντας την Premier League με αποδόσεις 5.000-1, μόλις έναν χρόνο αφότου είχαν γλιτώσει στο τσακ τον υποβιβασμό. Ακόμη κι έτσι, όμως, η έκταση της κατάρρευσής τους την επόμενη σεζόν ήταν συγκλονιστική.
Ένα σερί πέντε συνεχόμενων ηττών μετά την αλλαγή του χρόνου τους έριξε στη 17η θέση, μόλις έναν βαθμό —και μία θέση— πάνω από τη ζώνη του υποβιβασμού.
Με γενικευμένη απογοήτευση, ο Claudio Ranieri, ο αρχιτέκτονας του θαύματος της προηγούμενης χρονιάς, απολύθηκε.

Όπως έγραψε χαρακτηριστικά η ιταλική Gazzetta dello Sport, η Leicester ήταν «ένας βάτραχος που για λίγο, υπό τον Ranieri, μεταμορφώθηκε μαγικά σε πρίγκιπα, μέχρι που το ξόρκι έσπασε κι επέστρεψε στην προηγούμενη μορφή του».

Αλλά δεν ήταν τόσο απλό όσο μια “επιστροφή στον μέσο όρο”.
Με τον υπηρεσιακό προπονητή Craig Shakespeare, η Leicester κέρδισε τα επόμενα πέντε παιχνίδια της στην Premier League και ανέτρεψε το εις βάρος της αποτέλεσμα απέναντι στη Sevilla, φτάνοντας στα προημιτελικά του Champions League.

Μέσα σε διάστημα δύο χρόνων, η ομάδα είχε περάσει από:

• μάχη για σωτηρία με τον Nigel Pearson,
• κατάκτηση τίτλου με τον Ranieri,
• επιστροφή σε προβλήματα υποβιβασμού με τον ίδιο προπονητή,
• και ξανά σε νικηφόρο σερί με τον Shakespeare.

Σπάνια στο ποδόσφαιρο έχει υπάρξει πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της σημασίας της φόρμας και της θετικής ενέργειας — του τρόπου που μια ομάδα μπορεί να νιώθει ασταμάτητη… μέχρι τη στιγμή που αυτό το συναίσθημα χάνεται.

Ο Roy Keane, ο οξύθυμος αρχηγός της Manchester United στα ένδοξα χρόνια του Sir Alex Ferguson, έχει μια χαρακτηριστική φράση για τέτοιες καταστάσεις.
«Κακοί πρωταθλητές» (Bad champions), είχε αποκαλέσει τη Liverpool κατά την αγωνιστική της κατάρρευση το 2021. «Σαν να κατέκτησαν το πρωτάθλημα πέρυσι και όλοι πίστεψαν την υπερβολική δημοσιότητα και παρασύρθηκαν».

Ο Keane, ως αναλυτής πλέον στο Sky Sports, είναι εξίσου αμείλικτος και για τα πρόσφατα προβλήματα της Liverpool, λέγοντας ότι οι περσινοί πρωταθλητές μοιάζουν με «μια πραγματικά αδύναμη ομάδα».
Ενώ υπάρχουν πολλοί παράγοντες πίσω από την κρίση που περνούν, ο Keane —πάντα με τη νοοτροπία του αρχηγού— τείνει να το αποδίδει κυρίως στο θέμα της νοοτροπίας, στο αν οι παίκτες «το θέλουν αρκετά».

Συνεχίζεται…