15 Απριλίου 1989. Hillsborough, Sheffield. Η πιο σκοτεινή μέρα από όλες. Η μέρα που δάκρυσε μέχρι και ο χάρος.
Ο ημιτελικός του FA Cup ανάμεσα σε Liverpool και Nottingham Forest έμελλε να σημαδευτεί για πάντα ως η πιο μαύρη μέρα στην ιστορία των Reds και του βρετανικού ποδοσφαίρου.
Στην οδό Leppings Lane βρισκόταν το πέταλο των οπαδών της Liverpool. Περίπου στις 14:30, μισή ώρα πριν τη σέντρα, είχε παρατηρηθεί μεγάλη συμφόρηση έξω από το γήπεδο, αφού η αστυνομία είχε πάρει την απόφαση να μην χρησιμοποιήσει όλα τα διαθέσιμα τουρνικέ αλλά μόνο αυτά που βρισκόντουσαν ακριβώς έξω από το πέταλο.
Με την έναρξη να πλησιάζει και με 5000 οπαδούς περίπου να βρίσκονται ακόμα έξω από το γήπεδο, ο David Duckenfield, αρχηγός της αστυνομίας του Sheffield, στο πρώτο του αγώνα σε τέτοιο ρόλο, έδωσε την οδηγία να ανοίξουν οι πόρτες εξόδου δίπλα στα τουρνικέ για να μπορέσει να μπει γρήγορα ο κόσμος και να αποφευχθούν τα χειρότερα.
Η απόφαση πάρθηκε εν μέρει και λόγω της άρνησης του αιτήματος της αστυνομίας το παιχνίδι να καθυστερήσει για μισή ώρα, για να μπορέσουν να μπουν με ασφάλεια οι οπαδοί στο γήπεδο.
Ο κόσμος άρχισε να συρρέει προς το γήπεδο, ακολουθώντας τις οδηγίες των αστυνομικών, που τους οδηγούσαν προς το κεντρικό διάζωμα της Leppings Lane End. Μάλιστα, στη δοκιμαστική σύνδεση από το γήπεδο, ο σχολιαστής John Motson παρατήρησε το πόσο ανομοιόμορφα είχαν μοιραστεί οι οπαδοί της Liverpool στις κερκίδες, προτρέποντας μάλιστα και τον cameraman να κάνει «ζουμ» στη Leppings Lane End.
Με τις θύρες εξόδου ανοιχτές, όλο και περισσότερος κόσμος άρχισε να μπαίνει στο τούνελ πίσω από τη κερκίδα που οδηγούσε στα διαζώματα 3 και 4, τα οποία ήδη είχαν αρχίσει να γεμίζουν.
Συνήθως σε τέτοιες περιπτώσεις, υπήρχαν υπεύθυνοι του γηπέδου που, βλέποντας ότι το διάζωμα γέμισε, θα μοίραζαν τους οπαδούς στα υπόλοιπα. Αυτό στο Hillsborough δεν έγινε ποτέ.
Η κοσμοσυρροή είχε ως αποτέλεσμα άνθρωποι να συμπιεστούν τόσο στα μπροστινά, όσο και στα πλαϊνά κιγκλιδώματα. Οι φωτογραφίες είναι διαθέσιμες μέχρι και σήμερα και προκαλούν τρόμο.
Το πρόβλημα με τη σέντρα δεν είχε φτάσει στην αντίληψη πολλών. Τέσσερα λεπτά μετά τη σέντρα, ήδη άνθρωποι προσπαθούσαν να πηδήξουν τα κάγκελα, με αστυνομικούς να τους αποτρέπουν, νομίζοντας ότι πρόκειται για εισβολή στον αγωνιστικό χώρο. Σε εκείνο το σημείο, ο Peter Beardlsey με σουτ βρήκε το δοκάρι, κάτι που έφερε φυσικά αντίδραση από τη κερκίδα και είχε ως αποτέλεσμα ένα κάγκελο στήριξης στο διάζωμα 3 να καταρρεύσει.
Ο αστυνομικός Roger Greenwood, βλέποντας τη κατάσταση, μπήκε στο γήπεδο και απαίτησε από τον διαιτητή την διακοπή του αγώνα. Ο Bruce Grobelaar αργότερα είπε πως φίλαθλοι του φώναζαν για βοήθεια πίσω από το τέρμα.
Ο κόσμος άρχισε να μπαίνει στο γήπεδο, όσοι είχαν γλιτώσει από την πίεση προσπαθούσαν να βοηθήσουν τους 766 τραυματίες, χρησιμοποιώντας μέχρι και τις διαφημιστικές πινακίδες ως φορεία.
Η αντίδραση των ανθρώπων των πρώτων βοηθειών ήταν ανεπαρκής. Ποτέ δεν τους δόθηκε εντολή να μπουν τα ασθενοφόρα στο γήπεδο (από τα συνολικά 42, μπήκαν μόλις δύο χωρίς εντολή και ένα με εντολή από την αστυνομία), δεν ήξεραν αν έπρεπε να περιμένουν στα ασθενοφόρα ή να μπουν στο γήπεδο για πρώτες βοήθειες και ορισμένοι που μπήκαν, το έκαναν χωρίς εξοπλισμό.
Μέχρι το τέλος της ημέρας, τα νούμερα προκαλούσαν πόνο. 94 άνθρωποι από 10 μέχρι 67 ετών είχαν χάσει τη ζωή τους, με 300 στο νοσοκομείο και ορισμένους σε κρίσιμη κατάσταση. Τέσσερεις μέρες μετά, ο 14χρονος Lee Nicol κατέληξε όταν πάρθηκε η απόφαση να βγει από τη μηχανική υποστήριξη. Το ίδιο έγινε και τέσσερα χρόνια αργότερα στη περίπτωση του 22χρονου Tony Bland, ενώ το 2021 ο Andrew Devine, ο οποίος είχε μείνει επίσης σε φυτική κατάσταση από τους τραυματισμούς του στο Hillsborough, έγινε το 97ο θύμα της τραγωδίας.
Το νεότερο θύμα της τραγωδίας ήταν ο Jon-Paul Gilhooley, 10 ετών την 15η Απριλίου του 1989. Ο 8χρονος τότε ξάδερφος του, Steven Gerrard, έμελλε να γίνει ένας από τους σπουδαιότερους αθλητές που γέννησε η πόλη του Liverpool.
Η τραγωδία έφερε και επιπλέον απώλειες, αφού πολλοί άνθρωποι στιγματίστηκαν από τα γεγονότα. Οι περιπτώσεις αλκοολισμού και χρήσης ουσιών που σχετίζονται ευθέως με το Hillsborough είναι πολλές.
Χαρακτηριστική η περίπτωση του Stephen Whittle, ο οποίος πούλησε το εισιτήριό του σε έναν φίλο του αφού λόγω δουλειάς δεν μπορούσε να πάει στο ματς. Ο φίλος του ήταν μεταξύ των θυμάτων. Ο Stephen δεν κατάφερε ποτέ να ξεφύγει από τις τύψεις, σταμάτησε να πηγαίνει στο γήπεδο, απομακρύνθηκε από την οικογένεια και τους φίλους του και τον Φεβρουάριο του 2011 έβαλε τέλος στη ζωή του.
Τις επόμενες μέρες ξεκίνησε ο δικαστικός αγώνας που έμελλε να είναι ένα ακόμη μαρτύριο για τις οικογένειες των θυμάτων.
O ιατροδικαστής Stefan Popper έθεσε τις 3:15 ως την ώρα του τέλους της τραγωδίας, σημειώνοντας πως μέχρι τότε όλοι οι νεκροί είχαν υποκύψει στα τραύματα, κάτι που έφερε αντιδράσεις, μιας και έτσι δεν μπορούσε να γίνει έρευνα για το κατά πόσο η αντίδραση της αστυνομίας ήταν αποδοτική.
Η απόφαση ήταν «ατύχημα», μακριά από την «άνομη θανάτωση» για την οποία ήλπιζαν οι οικογένειες, η οποία θα έφερνε και τους υπεύθυνους στο ειδώλιο του κατηγορουμένου.
Ο Popper θεωρήθηκε «πολύ κοντά» στην αστυνομία, αφού αργότερα εθεάθη σε πάρτι της αστυνομικής υπηρεσίας του Sheffield.
O Popper επίσης αποφάσισε να μην καλέσει για ακρόαση ιατρούς που βρίσκονταν ως θεατές στη κερκίδα, κάτι που το 2016 στην εκ νέου εκδίκαση της υπόθεσης θεωρήθηκε σφάλμα, με τους ίδιους τους γιατρούς να τονίζουν πως «το μόνο που μπορούμε να καταλάβουμε είναι πως δεν ήθελε να μας ακούσει, κάνοντας τα πορίσματα ελαττωματικά».
Τις επόμενες μέρες ξεκίνησε ένας απίστευτος πόλεμος κατά των οπαδών. Το γενικότερο κλήμα κατά του χουλιγκανισμού (δείτε εδώ), έδωσε πάτημα να ειπωθούν φοβερά ψέματα, με πρώτο και καλύτερο αυτό της εφημερίδας «The Sun», η οποία με πρωτοσέλιδο παρουσίαζε τη σιχαμερή «αλήθεια» της, λέγοντας πως μεθυσμένοι οπαδοί χωρίς εισιτήρια έκαναν «ντου», σκότωσαν τους συνοπαδούς τους, έκλεψαν από τις τσέπες των θυμάτων και ούρισαν πάνω σε αστυνομικούς.
Αυτά τα ψέματα έγιναν… σημαία κάθε αμοιβάδας που ήθελε να προσβάλει τη τραγωδία και δεν καταλάβαινε πως ο αγώνας ήταν κάθε οπαδού του ποδοσφαίρου και όχι μόνο αυτών της Liverpool.
Τα ψέματα αυτά σύνθλιψε ο δικαστής Taylor, ο οποίος στην έκθεσή του τόνισε πως τα όσα διέρρευσε η αστυνομία για το αλκοόλ και τα ψεύτικα εισιτήρια έγιναν για να καλύψει τις δικές της αδυναμίες, ενώ έγραψε για την απογοήτευσή του από υψηλόβαθμα μέλη της αστυνομίας του Sheffield, οι οποίοι δυσκόλεψαν την έρευνά του, δείχνοντας τάσης… φυγής από τις ευθύνες.
Μετά από μία προσπάθεια-παρωδία από το κόμμα των Εργατικών το 1997, η υπόθεση άνοιξε και πάλι από το Hillsborough Independent Panel το 2009. Το ΗΙΡ εξέτασε 450.000 έγγραφα, εκ των οποίων και οι περίπου 166 καταθέσεις που διαφοροποίησε η αστυνομία του Sheffield πριν τις παραδώσει στον Lord Justice Taylor.
Αυτά τα έγγραφα βγήκαν στη δημοσιότητα τον Σεπτέμβρη του ίδιου έτους, το πόρισμα του ΗΙΡ το 2012 ανέτρεπε τα δεδομένα, ανοίγοντας ταυτόχρονα νέο κύκλο δικαστικής έρευνας.
Εκεί, τα ευρήματα του ΗΙΡ, που υποστήριζαν τον Lord Justice Taylor, μιλούσαν για ανεπάρκεια και στην οργάνωση και στην αντίδραση της αστυνομίας, απέρριπταν σε όλες τις περιπτώσεις εκτός από μία τις 3:15 ως ώρα θανάτου και, κυρίως, πρότειναν την αλλαγή της αιτίας θανάτου από «ατύχημα» σε «άνομη θανάτωση», έγιναν αποδεκτά από το δικαστήριο και τον Απρίλιο του 2016, ο αγώνας έφτασε στο τέλος του.
Κατά το ήμισυ, τουλάχιστον, αφού οι υπεύθυνοι της αστυνομίας εκείνη την μέρα αθωώθηκαν στο δικαστήριο λόγω έλλειψης στοιχείων ικανών για την τιμωρία τους.
Αυτή είναι η ιστορία της πιο οδυνηρής μέρας στην ιστορία της Liverpool Football Club.
Δεν ξεχνάμε, δεν συγχωρούμε. JUSTICE FOR THE 97.
Αιωνία τους η μνήμη.
