Μεγάλωσε στην πόλη Λάχτι και ακολούθησε τα βήματα του πατέρα του, Olavi Litmanen, όταν έκανε το ντεμπούτο του σε επίπεδο ανδρών με τη Reipas σε ηλικία 16 ετών. Στη συνέχεια μετακόμισε στην ελσίνκιώτικη HJK και έπειτα στη MyPa, την οποία βοήθησε να κατακτήσει το Κύπελλο Φινλανδίας το 1992. Έχοντας προσελκύσει το ενδιαφέρον σκάουτεραπό όλη την Ευρώπη, ο Jari Litmanen υπέγραψε στον Ajax.
«Δεν υπήρχε πραγματικά επαγγελματικό ποδόσφαιρο τότε στη Φινλανδία», λέει. «Ο πατέρας μου πήγαινε το πρωί στο εργοστάσιο και μετά στην προπόνηση. Εγώ ήμουν ακόμη στο σχολείο μέχρι τα 19 μου, ζούσα με τους γονείς μου και έπαιρνα λίγα χρήματα για να παίζω ποδόσφαιρο.
Αφού τελείωσα το σχολείο, υπήρξε ενδιαφέρον από συλλόγους στο Βέλγιο και την Ολλανδία. Ο Roy Hodgson, που αργότερα ανέλαβε την εθνική μας ομάδα, ήθελε να με υπογράψει για την ελβετική Neuchatel Xamax, αλλά εγώ κατατάχθηκα στον στρατό. Έπρεπε να κάνω έναν χρόνο στρατιωτικής θητείας και αποφάσισα ότι ήταν καλύτερο να το ολοκληρώσω τότε παρά να το αναβάλω.
Ήμουν 21 όταν πήγα στον Ajax και αυτό άλλαξε τη ζωή μου. Αρχικά με κάλεσαν σε ένα τριήμερο προπονητικό καμπ στη μέση της φινλανδικής σεζόν. Με διαφορετικούς παίκτες και διαφορετικό σύστημα, δεν είχα ιδέα τι έπρεπε να κάνω.»
«Μετά το πρώτο προπονητικό φιλικό, ο προπονητής, Louis van Gaal, είπε σε σύσκεψη με το τεχνικό επιτελείο: “Ας τον στείλουμε πίσω”. Ο βασικός σκάουτερ τον έπεισε να μου δώσει άλλη μία ευκαιρία, παίζοντας ως Νο10 πίσω από τον επιθετικό σε ένα ακόμη παιχνίδι. Κερδίσαμε 8-2. Πέτυχα τέσσερα γκολκαι έδωσα δύο ασίστ. Ο Van Gaal μου είπε: “Θέλεις να έρθεις εδώ; Θα μιλήσουμε αύριο για το συμβόλαιό σου”. Πόσο μικρή μπορεί να είναι η διαφορά ανάμεσα στην επιτυχία και την αποτυχία. Χρειάζεσαι και λίγη τύχη.»
Ο Jari Litmanen αποδείχθηκε ο ιδανικός διάδοχος του Dennis Bergkamp, ο οποίος αποχωρούσε για την ιταλική Inter. Ανθισε στο Άμστερνταμ, κατακτώντας το βραβείο του Καλύτερου Ποδοσφαιριστή της Ολλανδίας το 1993 και το Χρυσό Παπούτσι της Eredivisie το 1993-94 με 26 γκολ στο πρωτάθλημα.
Η κορυφαία στιγμή ήρθε στον τελικό του Champions League το 1995 απέναντι στη Milan. Ο Ajaxέφτασε κοντά στο να διατηρήσει τον τίτλο του έναν χρόνο αργότερα, όμως ηττήθηκε οδυνηρά στα πέναλτι, αφού ο Litmanen είχε ισοφαρίσει απέναντι στη Juventus στον τελικό. Ήταν ο πρώτος σκόρερ του Champions League τη σεζόν 1995-96 με εννέα γκολ.
«Ήταν μια φανταστική ομάδα ο Ajax», λέει. «Ο Edwin van der Sar, οι αδελφοί Frank de Boer και Ronald de Boer, ο Frank Rijkaard, ο Clarence Seedorf, ο Edgar Davids, ο Marc Overmars, ο Finidi George, ο Patrick Kluivert και ο Nwankwo Kanu. Δεν ήμασταν οι καλύτεροι παίκτες στον κόσμο, αλλά ως σύνολο ήμασταν πραγματικά δυνατοί.
Με βοήθησε το γεγονός ότι όταν πρωτοπήγα στον Ajax δεν βρέθηκα αμέσως υπό μεγάλη πίεση. Ο Louis van Gaal μου είπε ότι είχα έναν χρόνο για να μάθω τη γλώσσα, το σύστημα και την κουλτούρα πριν φύγει ο Dennis Bergkamp. Χρειαζόμουν αυτόν τον χρόνο, γιατί δεν ήμουν έτοιμος αμέσως.»
Ο Jari Litmanen κατέλαβε την τρίτη θέση στη Χρυσή Μπάλα το 1995, όταν ο George Weah της Milan κατέκτησε το βραβείο. Μετά από επτά χρόνια στο Άμστερνταμ — κατά τα οποία κατέκτησε τέσσερα πρωταθλήματα και τρία Κύπελλα Ολλανδίας — επανενώθηκε με τον Van Gaal το 1999, όταν μεταγράφηκε στη Barcelona.
Οι τραυματισμοί τον ταλαιπώρησαν στα τελευταία του χρόνια στον Ajax, και παρόμοια ήταν η κατάσταση και στην Καταλονία. Όταν ο Lorenzo Serra Ferrer αντικατέστησε τον Louis van Gaal, ο Jari Litmanen τέθηκε στο περιθώριο, με τη φανέλα με το Νο10 να δίνεται στον Rivaldo.
Συνολικά αγωνίστηκε μόλις 32 φορές με τη Barcelona, αν και θυμάται την περίοδο εκείνη ως μια «ωραία εμπειρία», πριν μετακινηθεί στη Liverpool ως ελεύθερος τον Ιανουάριο του 2001. Ο σύλλογος του Merseyside είχε προσπαθήσει να τον αποκτήσει και το 1997 και το 1999.
«Ο Roy Evans ήρθε να με συναντήσει σε ένα ξενοδοχείο στο Άμστερνταμ το 1997», παραδέχεται. «Το σκεφτόμουν σοβαρά. Αλλά ο Ajax είχε φερθεί τόσο καλά απέναντί μου που δεν ήθελα να πιέσω για μεταγραφή. Είπα στον Roy ότι αν συμφωνούσαν με τον Ajax, θα ερχόμουν, αλλά δεν θα το εξανάγκαζα. Έκαναν μια πρόταση, όμως ο Ajax απάντησε ότι δεν ήμουν προς πώληση.
Το 1999, όταν έφευγα από τον Ajax, οι επιλογές μου ήταν τρεις — Barcelona, Liverpool ή Bayern Munich. Επέλεξα τη Barcelona λόγω του γηπέδου, της κουλτούρας, της γλώσσας. Επιπλέον, εκεί ήταν προπονητής ο Louis van Gaal και υπήρχαν και κάποιοι πρώην συμπαίκτες μου.
Όμως ο πρόεδρος άλλαξε και, μετά την αποχώρηση του Van Gaal, ο νέος προπονητής μού είπε: “Έχω επιλέξει τον Rivaldo, οπότε δεν έχεις θέση σε αυτή την ομάδα”. Σκέφτηκα για λίγους μήνες και μετά το μυαλό μου καθάρισε — τώρα είμαι έτοιμος για τηLiverpool. Ξαναήρθαμε σε επαφή με τον Gerard Houllier και ήταν ενθουσιασμένος, οπότε προχωρήσαμε.»
Ο Jari Litmanen γελά καθώς θυμάται ότι αγόρασε σπίτι από τον απερχόμενο επιθετικό της Liverpool, Erik Meijer, αφού τον συνάντησε τυχαία στο αεροδρόμιο του Μάντσεστερ. Ο Meijer ταξίδευε για τη Γερμανία, όπου θα υπέγραφε στη Hamburg.
«Ήξερα τον Erik Meijer από τότε που παίζαμε αντίπαλοι στην Ολλανδία. Διασταυρωθήκαμε στον κυλιόμενο διάδρομο του αεροδρομίου και μου είπε: “Καλή επιτυχία στη Liverpool. Παρεμπιπτόντως, έχω ένα σπίτι που πρέπει να πουλήσω”. Του απάντησα: “Ευχαριστώ, τέλεια, θα το αγοράσω”. Ήταν μια εύκολη συμφωνία.»
Ο Jari Litmanen πλησίαζε τα 30 όταν έφτασε στο Anfield για να ανταγωνιστεί τους Michael Owen, Robbie Fowler και Emile Heskey.
Στην πρώτη του εμφάνιση στην Premier League, εκτός έδρας απέναντι στην Aston Villa, αναδείχθηκε κορυφαίος του αγώνα, όμως τον επόμενο μήνα έχασε τον τελικό του League Cup απέναντι στην Birmingham City λόγω προβλήματος στη γάμπα.
Ακολούθησε κι άλλη ατυχία τον Μάρτιο του 2001, όταν υπέστη κάταγμα στον καρπό αγωνιζόμενος με τη Φινλανδία σε προκριματικό αγώνα Παγκοσμίου Κυπέλλου απέναντι στην Αγγλία στο Anfield, κάτι που τον έθεσε εκτός για το υπόλοιπο της σεζόν. Αυτό σήμαινε ότι παρακολουθούσε από τον πάγκο καθώς η ομάδα του Gerard Houllier πανηγύριζε ένα πρωτοφανές τρεμπλ, προσθέτοντας το FA Cupκαι το UEFA Cup.
«Πάλευα με τον Rio Ferdinand όταν έπεσα κάτω. Κανονικά βάζεις το χέρι για να μαλακώσεις την πτώση, αλλά ο καρπός μου γύρισε ανάποδα και αμέσως άκουσα ένα “κρακ”.
Χάναμε 2-1, οπότε είπα στον φυσιοθεραπευτή να το δέσει. Συνέχισα να παίζω, αλλά μπορούσα μόνο να τρέχω με το χέρι κολλημένο στο στήθος. Καθώς πήγαινα προς τα αποδυτήρια μετά το ματς, άρχισα να ζαλίζομαι. Στα αποδυτήρια κατέρρευσα και με μετέφεραν στο νοσοκομείο.
Ο γιατρός που εξέτασε τις ακτινογραφίες ήταν ενθουσιασμένος, γιατί ήταν η πρώτη φορά που έβλεπε κάταγμα σε τόσα πολλά σημεία. Εγώ απλώς ήθελα να ξέρω πόσο καιρό θα μείνω εκτός. Όταν πρωτοήρθα στη Liverpool, υπήρχε μεγάλη κριτική για την ομάδα. Λίγους μήνες αργότερα είχαν κατακτήσει τρία τρόπαια και ο Michael Owen ετοιμαζόταν να κερδίσει τη Χρυσή Μπάλα.»
Ο Jari Litmanen αγωνίστηκε 32 φορές την επόμενη σεζόν, όμως απογοητεύτηκε από το γεγονός ότι ξεκίνησε βασικός μόλις σε 13 παιχνίδια, καθώς ο Gerard Houllier προτιμούσε το επιθετικό δίδυμο των Michael Owen και Emile Heskey.
Έχοντας σημειώσει εννέα γκολ σε 43 εμφανίσεις με τη Liverpool, αποχώρησε το 2002 για να επιστρέψει στον Ajax. Εκεί καθοδήγησε έναν νεαρό Zlatan Ibrahimovic και βοήθησε την ομάδα να κατακτήσει ακόμη έναν ολλανδικό τίτλο τη σεζόν 2003-04, πριν ξεκινήσει μια πιο «περιπλανώμενη» περίοδο στην καριέρα του, που περιλάμβανε ξανά άτυχους τραυματισμούς.
Στη Malmo, έμεινε εκτός για τρεις μήνες όταν το καπάκι ενός μπουκαλιού λεμονάδας πετάχτηκε και χτύπησε το μάτι του στα αποδυτήρια, ενώ δεν αγωνίστηκε ποτέ σε επίσημο παιχνίδι με τη Fulham — όπου επανενώθηκε με τον Roy Hodgson — λόγω αρρυθμίας και ενός επεισοδίου διάσεισης.
Έδωσε την τελευταία από τις 137 συμμετοχές του με τη Φινλανδία απέναντι στο San Marino το 2010, πετυχαίνοντας το σπάνιο κατόρθωμα να εκπροσωπήσει τη χώρα του σε τέσσερις διαφορετικές δεκαετίες. Ένα άγαλμά του στέκει έξω από το γήπεδο στη Λάχτι.
«Το σώμα αυτού του αγάλματος είναι πολύ πιο δυνατό από το δικό μου», αστειεύεται. «Περισσότερο από τον αριθμό των συμμετοχών που κατέγραψα, αυτό που σημαίνει πολλά για μένα είναι ότι έπαιξα στην εθνική ομάδα για 21 χρόνια. Λαμβάνοντας υπόψη όλες τις δυσκολίες που αντιμετώπισα, είμαι περήφανος γι’ αυτό.»
